ETHIOPIA: Political Violence Intensifies as the fifth National Election Approaches

HRLHA Urgent Action

February 16, 2015

According to a schedule released by the National Electoral Board of Ethiopia, citizens will go to the polls to elect a new government on 24 May 2015. It will be Ethiopia’s fifth national election since EPRDF came to power in 1991.

In connection with the coming National Election of Ethiopia, the ruling EPRDF government has begun to wage a widespread campaign to secure again the 99.6% of parliamentarian seats it has controlled since 2010- the seats it acquired by electoral fraud.  As the election date of May 2015 approaches, the government of Ethiopia has unabashedly CONTINUED its systematic violence against opposition political parties’ leaders, members, and supporters.  Candidates of the opposition political parties are the major targets in all regional states in the country including the capital city, Finfinne/Addis Ababa.    For example, the information that the HRLHA has obtained through its correspondents indicates that hundreds of election candidates of the opposition OFC (Oromo Federalist Congress) party from most zones of Oromia Regional State have been arrested and sent to prisons.


In the most recent wave of arrests and imprisonments that has been going on since the first week of January, 2015 and which has touched almost all corners of Oromia, hundreds of OFC party leaders, members and supporters from all walks of life have been taken from their homes and work places and sent to prison.

According to the HRLHA reporter, in this particular political violence by the ruling party against the OFC party leaders, members and supporters in western Oromia zone Qellem, Dabidolo and Gambit districts, in the eastern Wallagga zone Guduru, Nunu Qumbq, and Wama Haagaloo districts, in the Eastern Oromia Zone in the Western Hararge zone in Masala district, in the Southern Oromia zone in Robe – Bale town Regional State of Oromia have been taken to prison.

The HRLHA reporter has managed to obtain the names of the following few OFC leaders   currently held in prison: 1, Mr. Dula Maatiyoos, chairman of the OFC political party in Qelem district, 2. Mr. Abiyot Tadesse, Chairman of the OFC political party in Dambi Dollo district, 3. Mr Zelalam Shuma, chairman of the OFC political party in Sayyo district, and 4. Mr. Mezgebu Tolessa, chairman of the OFC in Gidami district.

The HRLHA strongly condemns the EPRDF government’s move towards the systematic elimination of the opposition parties from the coming election in order to control again all parliamentarians’ seats for itself as has happened in the previous four elections. It should be remembered that the EPRDF has claimed victory in the elections of 1995, 2000, 2005 and 2010- ever since the fall of the military/ Derg regime of 1991 and the adoption of a new constitution in August 1995.

“We Will Not Allow Tigrean Buildings and Factories on the Graves of Oromo Farmers.” – OFC Editorial Takes Decisive Position to #StopAbayTsehaye

ማስተር ፕላኑ፦ ለህዝቡ የሚያስፈልገውን የሚያውቀው ከህዝቡ አብራክ የወጣ፣ ከህዝቡ ጋር የኖረ፣ የተማረው የኦሮሞ ወጣት ምሁራን እንጂ [አቶ አባይ ጸሃዬ] አይደልም፡፡

በቅርቡ ሚሚ ስብሃቱ ማስተር ፕላኑን በሚመለከት፣ “የኦሮሚያ ፊንፊኔ ዙሪያ አርሶ አደሮች መሬትን እንደ ርስት መቁጠር ማቆም አለባቸው” ብላ ነበር፡፡

እኛ ደግሞ የምለው ለኦሮሞ አርሶ አደር ለዘመናት የኖሩበትና ወልደው የከበሩበት መሬት ስርታቸው ካልሆነ በአንድ ሌሊት የሚገነቡ የፊንፊኔ ፎቆች የማንም ርስት ሊሆኑ አይችሉም፡፡ ከተደረደሩት ሰማይ ጠቀስ ፎቆች ይልቅ ለኛ ለኦሮሞ ልጆች የኦሮሞ አርሶ አደር ጎጆ ትልቅ ቁም ነገር አላት፡፡ እኛ የኦሮሞን መሬትን የምናየው እንደ የሚዳሰስ ሃብት ብቻ አይደልም፡፡ የማይዳሰስ ሃብት የኦሮሞ ባህልና አብዳር አብሮት አለ፡፡ ስለዚህ በኦሮሞ መሬት ላይ የሚደረግ ወረራ የማይዳሰሱ ባህላዊ ሃብቶቻችንም ላይ የተቃጡ ናቸው፡፡

እኛ የአርሶ አደር ልጆች ከዚሁ ጎጆ ወጥተን ነው ተምረን እዚህ የደረስነው፡፡ ስለዚህ የኦሮሞ ጎጆ ቤቶች ሲደፈሩ ዝም ብለን የምናይበት ሞራል የለንም፡፡

ልማት ካስፈለገ ቅድሚያ መልማት ያለበት፣ ሀብት ማፍራት ያለበት አርሶ አደሩ ነው፡፡ በአርሶ አደሮቻችን መቃብር ላይ ግን ፋብሪካና ፎቅ እንዲገነባ አንፈቅድም፡፡

የኦሮሞ አርሶ አደሮች እድል አልተሰጣቸውም እንጂ የተባለውንም ፎቅና ፋብሪካ መገንባት አያቅታቸውም፡፡ ምነው ሸገርን ፎቅ በፎቅ ያደረጉት እኮ አንዳንዶቹ ስማቸውን መጻፍ የማይችሉ አይደሉም እንዴ? እድል ስለተሰጣቸው ግን አደረጉት፡፡

እስቲ በሞቴ የአዲስ አበባ መስተዳድር ኦሮሚያ ክልል ውስጥ ገብቶ በአርሶ አደሮች ማሳ ውስጥ ባለ 30 ሜትር ስፋት ያለውን ምን የመሰሉ አስፋልቶችን በአራቱም ማዕዘናት እየገነባ ያለው በክልሉ ጥያቄ ነው? ለአርሶ አደሮች ጥቅም ብሎ ነው? ገንዘብ ከተረፈው ለክልሉ መንግስት ለምን ፈሰስ አያደርግም? በመሰረቱ በፈደራል ስርዓቱ ህግ መሰረት አንድ ክልል ወይም ሌላ አካል የክልሉ መስተዳድር ሳያውቅ ወይም ሳይፈቅድ የትኛውም ሉዓለዊ ክልል ውስጥ ገብቶ ልማትም ሆነ ምንም መስራት አይችልም፡፡

ማስተር ፕላኑንም ሆነ የነበረውን የመሬት ወረራ ፊት አውራሪ ሆነ እየመረ ያለው የአዲስ አበባ መንገዶች ባለስልጣን ነው፡፡ እስቲ በማን ጥያቄ ነው በሉዓላዊ ክልል ውስጥ ገብቶ በአርሶ አደር ማሳ ውስጥ በመጋለብ መንገድ እየሰረ ያለው?

አርሶ አደሮች እኮ መጡብን እንጂ መጡልን ብሎ አያውቁም፡፡ደርግ የትግራይ አርሶ አደሮችን በታንክ ስያስበረግጋቸው ነበር፡፡

እነዚህ ደግሞ አሁን የኦሮሞ አርሶ አደሮችን በዶዘር እያስበረገጉ ነው፡፡ ታንክ ወደ ዶዘር ተቀየረ እንጂ ጦርነቱ ከአርሶ አደሮች ላይ አልቆመም፡፡ ልማት በአከባቢው ህዝብ ነው እንጂ እንደ ሸቀጥ ከሌላ ቦታ አይመጣም፡፡

ከዚህ ቀደም የማስተር ፕላኑ ተዋናይ የነበሩት አቶ ኩማ ደመክሳ፣ የፊንፊኔ ዙሪያ አርሶ አደር 600 ኪ.ሜ. ርቀት ላይ ካለው የኦሮሞ አርሶ አደር ያነሰ ኑሮ እየኖረ እንደሆነ የኦህዴድን የ24 ዓመታት የውድቀት ጉዞ ነግረውን ነበር፡፡ አሁን የኦሮሞ አርሶ አደር ልጆች ተምሯል፣ ህዝቡ እንዴት እንደሚለማ፣አከባቢው እንዴት እንደሚለወጥ፣ ለህዝቡ ምን እንደሚያፈልግ ከማንም በላይ ጠንቅቀው ያውቃሉና የማንንም ጣልቃ ገቢነት አይፈልጉም፡፡ ለህዝቡ

Oromia – shocking human right violations against the Oromo people – stop removing Oromo farmers from their livelihood

In a recent interview with a local media, Mr Abdulaziz Mohammed – the Vice President of Oromia Region stated that “No one is arrested and we don’t have any information about the arrest.” The Vice President’s single statement says two contrasting ideas at a time – denying the allegations of arrest and ignorant about the arrest. In the first place it is a shame for the Vice President to deny the reality on the ground – where more than 49 people were killed and 800 people have been arrested, tortured and imprisoned. These atrocities are in response to a series of demonstrations or protests by the Oromo people who demand the government to stop removing farmers from their ancestral homeland in the name of ‘development’. The demonstration at the initial stage was peaceful and in order before the government’s heavily armed security forces and the military started shooting and killing people. The harsh environment for the media in Ethiopia has made it absolutely difficult to get information about the depth of human right violations in Ethiopia. I was furious with the government’s intent to belittle the recent killings and human right abuses in many parts of Oromia – Ambo, Bale Robe, Adama, Bushoftu, Nekemte, Guder, Haromaya, Bulle Hora, Dire Dawa and many small towns in Western Oromia. I decided to visit the communities that have gone through these abuses and met with different people in a very cautious and careful way.

I made my first visit to Ambo – where the arrests and torturing are still taking place. I talked with mothers who have lost their children, and young men who have been beaten and tortured, and people who have survived dreadful bullet hits and bodily injury. Ambo stories are dreadful and shocking!

My name is E.B. I am 18 years of age. I dropped out of grade 5 – to help my poor parents to make some income and buy food. I live in Ambo town – where I do a labor job. I joined Ambo University Student’s protest about the government’s decision to take away farmers land around Addis Ababa. The first day was peaceful. But on the third day of the protest – the morning of 30th April 2014 the government security men started shooting demonstrators. It was unbelievable and shocking to see the soldiers shooting at unarmed people. We started dispersing to save our lives. Everyone was running except some of the young men who were trying to turn and shout at the shooters. I was running when a young man before me fell into the ground. I stopped to help him. I kneeled down beside him and lifted him up from his head – his eyes were blinking too fast. He was bleeding from his head. He was hit by a bullet in the back of his head. While I was trying to help him, I felt a sharp sting in my back. I felt watered-down my lower chest. I left the dead young man there and I tried to run a few meters. I looked my bottom chest and saw that air was getting out through the bullet wound. The bullet hit me in the back and went through my lower chest. I was staggering and fell into the ground. I didn’t recognized what happened since then – before I regained my consciousness two days later in a local hospital. The room where I was lying was full of people who were wounded by bullets.”

Abay Tsehaye’s Bravado Exposes the TPLF Master Plan

Abay Tsehaye’s threat, its tone and spirit, is very revealing of TPLF’s contempt and disrespect for Oromos, even those who are serving them as puppets. What is the story behind such outburst? After completion of the the Master Plan without any involvement from the Oromia side, Abay Tsehaye gathered senior OPDO leaders and ordered them to implement the plan. They expressed concern that they were not involved in the process of drafting the plan and that it will be hard to convince the rank and file. They were told they will not take NO for answer. The OPDO leaders could not even agree on the matter and when they took the issue to the mid-level leadership, they were met with fierce resistance and hostility. While the Oromia state leaders were planning to bring the issue to the Caffee ( parliament) for deliberation, Abay/TPLF could not wait so they bypassed them, gathered administrators of cities surrounding Finfinne and told them to begin implementation. At this meeting, the city administrators raised several procedural and policy objections and said they cannot take this plan without further study and deliberation at Caffee ( Oromia parliament level.) The administrators said they cannot convince the public about a plan even they themselves neither understand nor accept. In their typical manner Abay Tsehaye and TPLF leaders rejected the REQUEST for further discussion at the leadership level and gave them strict orders to begin the implementation phase. This conflict reached the public leading to the mass protest and massacre of April/May 2014.

During and in the aftermath of the protest, OPDO leaders agreed on the need to postpone the Master Plan as a way of containing the situation. This idea was initially ACCEPTED by the official EPRDF including the Prime Minister. However, Abay Tsehaye summoned the OPDO leaders and accused them of sabotage and threatened to eliminate them from the top down, and anyone who stands in the way of the Master Plan. Terrified, the puppet leaders went home and began hibernating avoiding the subject altogether.

Therefore, what is heard in this leaked audio of Abay Tsehaye threatening over a thousand urban planners and administrators is nothing new. His contempt towards Oromo and insidious plan to rob them of their land must be confronted. They have ALREADY began implementing the Master Plan and Abay Tsehaye had made it abundantly clear that they will go ahead by any means necessary. Well this needs to be met with the same spirit–the plan must be stopped by any means necessary.

Lets remember that the Finfinne issue is not isolated. TPLF’s real master Plan is to establish Tigrean economic monopoly by depriving Oromos of any real source of economy across the country including fertile land, mineral sites, manufacturing and TRADE. Therefore the target of Oromo resistance needs to focus on fighting back against this real Master Plan. The resistance needs to identify businesses of TPLF and its affiliates across Oromia and take them on to ensure they don’t succeed.
Arrogant TPLF leaders should realize that their power is more vulnerable than their fortified headquarters lead them to believe. The roots and branches of their domination extends deep into the remotest PART of our homeland.

የወያኔ በዲሞክራሲ ቁማር እስከመቼ?

አሸናፊ ንጋቱ
በስልጣን ላይ ያለው የወያኔ መንግስት የዛሬ 22 ዓመት አንግቦት የነበረውን የዲሞክራሲ መፈክር በማየት ዲሞክራሲ የጠማው የኢትዮጵያ ህዝብ የደስታ ጮቤ በመርገጥ ነበር የተቀበለው። ነገር ግን ይህ መፈክር ድራማ መሆኑ እየዋል እያደረ ነበር እየተጋለጠ የመጣው። 

ጮቤ እየረገጠ፤ ትግሉን ተቀላቅሎ መስዋት የከፈለውን ህዝብ የቁልቁል ወደ ባሰ የመከራ ማጥ ከቶታል።

ወያኔ እራሱ ህግ አውጥቶ እራሱ የማፍረስና በህጉ ያለመገዛት አባዜ የተጠናዎተው አንባገነን ስርአት መሆኑ በሃያ ሁለት አመታት የስልጣን ጉዞው አስመስክሯል። በትክክል እንደ ህገ-መንግስቱ ቢሆን ኖሮ ህገ-መንግስት የህጎች ሁለ የበላይ ህግ ነው።ነግር ግን ወያኔ ያለምንም ከልካይ እንዳሻው ያለ ህዝብ ተሳትፎ ለስልጣናቸው እርዝማኔ ይመች ዘንድ ሲዘርዙትና ሲደልዙት ይስተዋላል። ሲፈልግ ስልጣን መብት ሲሰጥህ/ሽ ሳይፈልግ ደግሞ ሲከለክልህ/ሽ በስመ ዲሞክራሲ እየነገደ የሚኖር የማፍያ ስርአት ነው። የአምባገነን መንግስታት መለዬ በሆነው ሃይልን እየተጠቀመ በመግደል፤ በእስር፣ በመሳርያ እና በዱላ እያስጨነቀ የህዝቡን ስነ ልቦና በማድከም የስልጣን ቆይታውን ማርዘምም የስርአቱ ዋና አላማ። እንዲህ አይነቱ አምባገነንና በዲሞክራሲ ስም ህዝባችን ላይ ቁማር የሚጫዎት ስርአት ለኢትዮጵያውያችን አያስፈልግም። ስለዚህ ይህንን በጨካኝኔ የተሞላ ስርአት ከሃገራችንና ከህዝባችን ጫንቃ የምናስወግድበት ሰአት አሁንና አሁን ብቻ ነው።

በዲሞክራሲ ቸነፈር መመታታችን ሳያንሰን አገር አልባ ለመሆን በተቃረብንበት እና ማንነታችን ጥያቄ ውስጥ በገባበት በዚህ ጊዜ ዲሞክራሲን መናፈቃችን ብቻ ተፈጥሮአዊ አያደርገንም። በተፈጥሮ ያገኘነውን ነፃነት በተግባር ስናስጠብቅ ብቻ ነው። ይህ ሁሌ ፍዳና መከራ የሆነው በሃገራችን ላይ በጣም ገኖ ከእኔ በላይ ላሳር በማለት በሃይል በጉልበት በስልጣን ላይ በተቀመጠው የወያኔ ስርአት ነው። የወያኔ ስርአት ስልጣን ከያዘ ቀን ቀንን እየተካ፤ ሳምንት ሳምንታትን እየተካ፤ ወር ወራትን እየተካ፤ አመት አመታትን እየተካ ይኸው እነሆ 22 አመታችንን አስቆጠርን። በዚህ 22 ዓመት በብዙ ሺህ የሚቆጠሩ ለዲሞክራሲ፤ ፍትና ነፃነት የዘመሩ ዜጎች አልቀዋል፤ ለስደትም ተዳርገው የድራማው ሰለባ ሆነዋል። አሁንም ዝም ካልነው ሌላ ብዙ አስርት የመከራ አመታትን መጋፈጥ ሊኖርብን ነው። እስከመቼ ዝም እንደ ምንለው ግን ወገን አይገባኝም። አሁንም ህፃን፤ ወጣት፤ ጐለምሳና አዛውንት ወገኖቻችን ሲረግፍ፤ ሲሰደዱ ማየት ከሆነ ህልማችን መልካም! ግን ይህንን የሚያልምም ሆነ የሚመኝ ንፁህ ኢትዮጵያዊ ያለ አይመስለኝም፤ ከራሳቸው ከወያኔ ሆዳደር ካድሬዎች በስተቀር። ስለዚህ ወገኔ ሆይ ይህንን መንግስት ዝም ብለን ልናየው አይገባም። ወይም እንደ ፈለገ ሊፈነጭብን ቦታ መስጠት የለብንም። እስካሁን በኢትዮጵያ ህዝብ ላይ ያደረሰው ጭቆናና በደል ይበቃል ልንለው የግድ ነው።

Ethiopia’s ‘Zone 9 Bloggers’ Case: Harsh Treatment of Defendant

Freedom House) In response to reports that Abel Wabella, a defendant in the Zone 9 blogger case in Ethiopia, was kept shackled overnight and had his hearing aid removed following a February 4 court appearance, Freedom House issued the following statement:

“The brutal treatment of Mr. Wabella by prison officials amounts to torture,” said Vukasin Petrovic, regional director for Africa. “Since their arrest in April, the Zone 9 bloggers and journalists have endured horrific treatment at the hands of the Ethiopian police and prison officials. At the very least, the court should investigate these cases of torture and hold those responsible accountable.”

Case Update:

On February 5 , the court rejected a petition submitted by the defendants to have the presiding judge removed from the case due to his alleged unbalanced handling of proceedings. The presiding judge did, however, announce that he would recuse himself of the case on his own accord. The defendants are now required to enter a plea with a new presiding judge on February 18.

Ethiopia is rated Not Free in Freedom of the World 2015, Not Free in Freedom of the Press 2014, Not Free in Freedom on the Net 2014.

Freedom House is an independent watchdog organization that supports democratic change, monitors the status of freedom around the world, and advocates for democracy and human

ሃይለማርያም ደሳለኝ የመለስን ሌጋሲ ክደው ከባላንጣቸው ከአቶ አርከበ ጋር ሽር ጉድ ማለታቸው የት ያደርሳቸው ይሆን? (ሪፖርታዥ)

ምርጫ እና ድርጅታዊ ጉባኤ -አሁን ያለው አመራር ይቀጥላል

አቶ መለስ ያለሰብሳቢ በትነዋቸው የሄዱትና በዓይነ ቁራኛ የሚጠበባቁት የኢህአዴግ ባለሥልጣናት የሚተማመኑበት ድርጅት ሳያውቁት ፈርሷልና መክቶ የሚያድናቸው አይመስልም። ለምሳሌ እንዲህ ያለ ሁኔታ ሲፈጠር ተቃዋሚዎቻቸውን ማራገፍ የሚችሉበት የፓርቲው መዋቅር አካል የሆነው አንዱ መሣሪያ ድርጅታዊ ጉባኤና ምርጫ ነው። በዚህ ወቅት መተማመን ስለጠፋና ከመበላላት መሰንበት ስለተመረጠ በታሪካቸው ለመጀመሪያ ጊዜ ድርጅታዊ ጉባኤያቸው ከምርጫው በኋላ እንዲደረግ ተወስኗል። ባለፈው ከተደረገው 9ኛው የኢህአዴግ ድርጅታዊ ጉባኤ በኋላ 10ኛው መደረግ የነበረበት ከምርጫው በፊት ነበር። አሁን ግን መች እንደሚደረግ የት እንደሚደረግ ሳይገለጽ በእንጥልጥል እንዲቀጥሉ ተደርጓል።

የኢህአዴግ ጉባኤ በየሁለት ዓመቱ ይደረጋል። ሁልጊዜ የሚደረገው ከምርጫው በፊት ነው። ድሮ ቢሆን አቶ መለስ ስላሉ በፊት ይሁን በኋላ ምንም ችግር አልነበረውም። ጠቅላይ ሚኒስትር የሚሆኑት እሳቸው መሆናቸው ግልጽ ነበረ። አሁን ግን የኢህአዴግ ጉባኤ ከምርጫው በኋላ መደረጉ ከወዲሁ የሚገልጸው ነገር አለ። ይሄ ማለት አሁን ያለው አመራር እንዳለ ይቀጥላል ማለት ነው። ኃ/ማርያም ባሉበት ይጸናሉ። በርግጥ ፓርቲው ከፈለገ በጉባኤው የድርጅቱን ሊቀመንበር መቀየር ይችላል። ለጠቅላይ ሚንስትርነት ግን የሚወሰነው በምርጫ ውጤት ላይ ተመርኩዞ ነው። ኃ/ማርያም ምናልባት የፓርቲው ሊቀመንበር ላይሆኑ ይችላሉ። ጠቅላይ ሚኒስትርነቱን ግን እሳቸው ሆነው የመቀጠላቸው ሁኔታ በግልጽ እየታየ ነው። አቶ ኃ/ማርያም (ወይም በሳቸው የተጠለሉት) አሁን ሊቀመበርነቱንም ጠቅላይ ሚኒስትርነቱንም ተጠቅመው እየሠሩ ነው።

ይህ ማለት ግን ሥልጣን ወደ ድርጅቱ ሊሄድ አይችልም ማለት አይደለም። ለምሳሌ በአቶ መለስ ጊዜ ከክፍፍሉ በፊት ድርጅቱን ይመሩ የነበሩት አቶ ተወልደ ነበሩ። መንግሥቱን መለስ፣ ድርጅቱን ተወልደ ሲመሩ ድርጅቱ ከፍተኛ ሥልጣን እንደነበረው ይታወቃል። ወደ ኋላው ላይ ግን በክፍፍሉ ጊዜ፣ ያ ችግር ማምጣቱን የተገነዘቡት አቶ መለስ፣ የድርጅቱን አቅም አሽመድምደው፣ የመንግሥቱን መዋቅር ለማጠናከር ሁለቱንም ጠቅልሎ መያዛቸው ይታወሳል። መለስ ያ አደጋ በትክክል ገብቶታቸው አስተካክለዋል። አሁን ግን ኃ/ማርያም መለስን አይደሉም። ስለዚህ ኃ/ ማርያምን ወይም በሳቸው የተጠለሉትን ለመካለከል የተገደበ ሥልጣን የመስጠት ሙከራ ሊኖር ይችላል።

ህወሓት ምን ያስባል?

አሁን ያሉት ህወሓቶች ምን እንደሚያስቡ ለማወቅ በዚያ ደረጃ ማሰብ የሚችል ሰው ከመካከላቸው አለ ብሎ ማመንን ይጠይቃል። አሁን ቀላል የሚሆነው አንድ ለናቱ ጭንቅላታቸው የሆኑት አቶ መለስ ዜናዊ ምን አስበው ነበር ማለቱ ይሻላል። ምክንያቱም አሁን ያለውን ህወሓት እንደገና ጠፍጥፈው የሠሩት እሳቸው ናቸው። ስለዚህ ስላሁኑ ህወሃቶች ስናወራ ስለ አቶ መለስ እያወራን መሆኑን እያሰብን ነው። ህወሓቶች አሁን ያላቸው ሥልጣን እንዳይጠፋ ይሰጋሉ። እንደ አስተሳሰባቸው በቁጥርም ጠባብ በመሆናቸው የባለብዙ ቁጥር ህዝብና ድርጅት ውክልና ሁሌም ያባንናቸዋል። ስለዚህ የጠቅላይ ሚንስትርነቱን ቦታ የሚሰጡት ሰው ከኦሮሞው ወይም ከአማራው እንዲሆን አይፈልጉም። ኦህዴድ ያው ኦነግነት አለበት ብለው ይጠረጥራሉ። አማራውም ላይ ግልጽ የሆነ የጥርጣሬና የጠላትነት ስሜት አላቸው። ሌሎቹም የድርጅት ቢሆኑ አንዳቸው ላንዳቸው ይጠባበቃሉ። ስለዚህ ማንም ሰው ከደቡብ የመጣ ሰው ላይ የጠነከረ ፍቅርም ሆነ የመረረ ጥላቻ እንደሌለው ያውቃሉ። ደቡብ የመገንጠል ጥያቄ የለውም። በኢትዮጵያዊነቱም ላይ ጥያቄ አያነሳም። በዚያ ላይ 53 የተለያዩ ብሔረሰቦች የሚኖሩበት ጥሩ የፌደራሊዝም አስኳል ነው። የክልሉ ቋንቋም አማርኛ ስለሆነ ጥሩ ነው። አቶ መለስ ይህን በማሰብ ነው ከደቡብ የተወሰኑ ሰዎች መርጠው ከዚያ ውስጥ ነው ኃ/ለማርያን ያሰለጠኑት። እንደሚባለው በሚኒስትርነት ሥልጣን አንድ አስር ሰዎች ከደቡብ ለአቶ መለስ ቀርበው ነበር። ከእነዚያ ውስጥ ነው ኃ/ማርያም የተመረጡት። ችሎታ ያለው ታማኝ የሆነ አምጡልኝና ላሰልጥን ብለው አሰልጠነዋቸዋል ይባላል። አቶ መለስ ከሥጣልን ወርደርው በኃ/ማርያም አማካይነት ሊመሩ ህልም ነበራቸው። ሞት ቀደማቸው። አቶ ኃ/ማርያምም መቸም ሰው ከሆኑ ያቺን ቂም ሳይቋጥሩ አይቀሩም። የመለስን ሌጋሲን ክደው ከባላንጣቸው ከአቶ አርከበ ጋር ሽር ጉድ ማለታቸው የት እንደሚያደርሳቸው ግን ይታያል።

ሁለተኛውን የትራንስፎርሜሽን እቅድ የመቅረጽ ሽኩቻ
በሚኒስትሮች ም/ቤት በኩል ያለው ዝግጅት የኢህአዴግ ሥራ አስፈጻሚ ም/ቤት ከመነጋገሩ በፊት አስቀድሞ የተጀመረ ነው። ካለፈው ጁላይ 2013 ጀምሮ ዝግጅት ሲደረግበት እንደነበር ይታወቃል። ለምሳሌ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ጽ/ቤት በጁላይ 2013 ላይ ብሔራዊ ፕላን ኮሚሽን ሁለተኛውን የእድገትና ትራንስፍሮሜሽን እቅድ እንዲቀርጽ መታዘዙ በወቅቱ ተዘግቧል።

ይሄ ማምን ማለት ነው?

አቶ መለስ ከሞቱ በኋላ ከአማካሪዎቻቸው ጋር ካቢኔያቸውን የመሰረቱት ወይም “የተመሠረተላቸው” ጠቅላይ ሚኒስትር ኃ/ማርያም ደሳለኝ፣ ሹመት ከሰጧቸው ሰዎች መካከል አቶ መኮንን ማንያዘዋል ይገኙበታል። አቶ መኮንን በአቶ መለስ ጊዜ ለረዥም ዓመታት በከፍተኛ የመንግሥት ሥልጣን ላይ ቆይተዋል። የኢንዱስትሪ ሚኒስትር ሆነው ከማገልገላቸውም በላይ የመጀመሪያውን የልማትና ትራንስፎርሜሽን እቅድን ማሰናዳታቸው ተነግሯል። እንደ መለስ ራዕይ ተደርጎ የተገለጸው እቅድ እሳቸው ያዘጋጁት መሆኑ ነው። አቶ መኮንን በቀድሞ የደርግ መንግሥት አንስቶ በፕላን ጽ/ቤት….የቆየ የረጅም ጊዜ የሥራ ልምድ አላቸው። የገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ አባል ባለመሆናቸው ከፓርቲው ይልቅ ከመንግሥት አካላት ጋር ግንኙነታቸው የጠበቀ ነው። የድርጅት አባል ሳይሆኑ በሥልጣን ላይ ከቀሩት ጥቂት ከፍተኛ የመንግሥት ባለሥልጣናት መካከል እንደ አቶ ተቀዳ ዓለሙ፣ ኃይሌ አሰግዴ ከመሳሰሉት ውስጥ አሁን ሥልጣን ላይ የሚገኙት እሳቸው ብቻ ናቸው። ሌሎቹ ከአቶ መለስ ሞት ጋር ሄደዋል። ስለሆነም አቶ መኮንን የፓርቲና የመንግሥት ሥልጣንን በማራራቅ የተካኑት አቶ መለስ ዜናዊ ካቀረቧቸው ሰዎች አንዱ ነበሩ። አሁንም በፓርቲውና በመንግሥት መካከል ልዩነት ፈጣሪ ሆኖ በተገኘው የልማትና ትራንስፎርሜሽን እቅዱ ላይ ከፍተኛውን ድርሻ እንዲኖራቸው የሚያደርግ ኃላፊነት ተመልሶ የተሰጣቸው ይመስላል። ከአቶ መለስ ሞት በኋላ አዲስ የተቋቋመው ብሔራዊ ፕላን ኮሚሽን ኮሚሽነር ሆነው እንዲሰሩ ተሹመዋል። ኮሚሽኑ ደግሞ ቀጣዩን የዕድትና ትራንስሮሜሽን እቅድን እንዲቀርጽ በጠቅላይ ሚንስትሩ ጽ/ቤት ታዟል። የጠቅላይ ሚኒስትሩ ጽ/ቤት ለራሱ ተጠሪ የሆነ የፕላን ኮሚሽን እንዲያቋቋም መደረጉ በፖሊሲ አማካሪነት ኃ/ማርያምን የከበቧቸውን የአቶ መለስ ቱባ ቱባ ባለሥልጣናት ለመከላከል ይሆን የሚል ግምት ማሳደሩ አይቀርም። ምክንያቱም አማካሪዎቹ የፓርቲ እንጂ የመንግሥትነት ሥልጣን የላቸውም።

ለመሆኑ የ5 ዓመት የልማትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ ሀሳብ እንዴት መጣ?

የእቅዱ ሀሳብ ተጸንሶ የተወለደው በሶስት ወር ጊዜ ውስጥ ሲሆን ዘመኑ 2010 ነው። በ2010 የተደረገውን ምርጫ ማሸነፉን ከልቡ ያመነው ወይም በፈለገው ሁኔታ በመጠናቀቁ የተደሰተው ኢህዴግ መሪ የነበሩት አቶ መለስ ዜናዊ ያመጡት ሀሳብ ነው። አቶ መለስ የውስጥም ሆነ የውጭ ጠላቶቻቸውን ድል ነስተው ሲደላደሉ ካሁን በኋላ እዚህም እዚያም ቁጥ ቁጥ የሆነ ፕላን ሳይሆን ሁለገብና አብይ (ግራንድ) የሆነ ፕላን ያስፈልገናል ብለው ተነሱ። ለዚህም ኃላፊነት አቶ መኮንን ማን ያዘዋልንን መርጠው የአምስት ዓመት የልማትና የትራንስፎርሜሽን ፕላን እንዲዘጋጅ አዘዟቸው። አቶ መኮንን ቢሯቸውን ዘግተው ሶስት ወር ያህል ከቀመጡ በኋላ የአገሪቱ መነጋገሪያ የሆነውን ፕላን ይዘው ወጡ። አቶ መለስ ዜናዊ እሱን ተቀብለውና ቀባብተው የአገሪቱ ፕላን አድርገው በይፋ አወጁ። ባለ ራዕይ ያሰኛቸው ይህ ፕላን መሆኑ ይገመታል። መቸም የአቶ መኮንን ማንያዘዋል ራዕይ አይባልም።
አቶ መኮንን በቀድሞው የፕላንና ኢኮኖሚ ልማት ሚኒስቴርና በኢኮኖሚ ልማትና ትብብር ሚኒስቴር በተለያዩ ኃላፊነቶችና በሚኒስቴር ዴኤታ ማዕረግ አገልግለዋል፡፡ የመጀመሪያ ዲግሪያቸውን በዴቨሎፕመንት ማኔጅመንት ሲያገኙ፣ ሁለተኛ ዲግሪያቸውን የተቀበሉት ደግሞ በዴቨሎፕመንት ኢኮኖሚክስ ነው፡፡

ስለትራንስፍሮሜሽኑ አወጣጥ ሌሎች ደግሞ የተለየ አመለካከት አላቸው። የአቶ ኤርምያስን አስተያየት ያንብቡት።

አሁን ታዲይ ሁለተኛውን ልማትና ትራንስፎርሜሽን ለመቅረጽ ምን እየተደረገ ነው?

አቶ ኃ/ርያም የተሰየሙበት ጠቅላይ ሚኒስትሩ ጽ/ ቤት አቶ መኮንን ማንያዘዋልን ከሾመ በኋላ አዲስ የተቋቋመው ብሔራዊ የፕላን ኮሚሽን ራሱን በተቋም ደረጃ እንዲያዋቅር ተደርጓል። በተለይ የገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት መምሪያ እንዳለ ወደ ብሔራዊው ፕላን ኮሚሽን በመውሰድ በመደራጀት የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ መንደፍ መጀመሩም ተመልክቷል። እቅዱ ገና ሳይጠናቀቅ ግን በፓርቲው ባለሥልጣናት በኩል እክል የገጠመው መስሏል።

በፓርቲው ውስጥ ያሉት ሰዎች በመንግሥትነት ያስቀመጧቸው ጓዶቻቸው የሚወስኗቸው ውሳኔዎች ከፓርቲው መርህ ውጭ እየሆነ ነው በማለት ጭቅጭቅ ማሰማት ጀምረዋል። ፖሊሲውን ማን ይቅረጽ የሚል ጥያቄው የሥልጣን መገለጫ እየመሰለ ሲያነታርክም ሰንብቷል። ለዚህ ንትርክ እልባት ለመስጠት ይመስላል የሁለተኛውን የትንራንስፎርሜሽን እቅድ በሚመለከት መንግሥት ያቋቋመው የብሄራዊ ፕላን ኮሚሽን አልበቃ ብሎ ሌላ ተደራቢ ኮሚቴ መቋቋሙን ሰሞኑን ሰምተናል። ሪፖርተር ጋዜጣ ባለፈው ጃንዋሪ1 8/2015 እትሙ የፌዴራል መንግሥት ከፍተኛ ባለሥልጣናት ከሚቀጥለው ዓመት ጀምሮ ተግባራዊ የሚደረገውን ሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ በማዘጋጀት ላይ መሆናቸውን ዘግቧል።

እንደጋዜጣው ዘገባ የአምስት ዓመቱ ዕቅድ በስምንት ዘርፎችና ኮሚቴዎች ተከፍሎ እየተዘጋጀ ነው። እቅዱ እንደ ቀድሞው በጠቅላይ ሚኒስትሩ (አቶ መለስ) ራዕይና ትእዛዝ ብቻ መቀረጹና መዘጋጀቱ ቀርቶ አሁን ሁሉም ባለስልጣናት የየራሳቸውን ራዕይ የሚያኖሩበት እየመሰለ ነው። በተቋም ደረጃ በብሄራዊ ፕላን ኮሚሽን ደረጃ እንኳ እንዲዘጋጅ አልተፈለገም። በመሆኑም ፕላኑ በሚቀጥሉት ጉዳዮች ላይ የሚያተኩር ሆኖ የኮሚቴ ሰብሳቢዎች ተመድበውለታል።

• የማክሮ ኢኮኖሚ ጉዳዮች፣ የዕቃዎችና የአገልግሎቶች ኤክስፖርት-የገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት ሚኒስትሩ አቶ ሱፊያን አህመድ
• የግብርናና የገጠር ትራንስፎርሜሽን- የጠቅላይ ሚኒስትሩ አማካሪ በረከት ሰምዖን-
• የኢንዱስትሪ ልማትና የኢኮኖሚ መዋቅራዊ ለውጥ- በጠቅላይ ሚኒስትሩ አማካሪ ዶ/ር አርከበ ዕቁባይ
• ዘመናዊ የከተማ ልማትና የኮንስትራክሽን ዘርፍ አቅም ግንባታን- በጠቅላይ ሚኒስትሩ አማካሪ አቶ ዓባይ ፀሐዬ
• የሰው ሀብት ካፒታል ማሳደግና የቴክኖሎጂ አቅም ግንባታን – ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ አቶ ደመቀ መኮንን
• ወሳኝ የመሠረተ ልማት ግንባታዎችና የማስፈጸም አቅም ግንባታ- በምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ማዕረግ የፋይናንስና ኢኮኖሚ ክላስተር አስተባባሪና የመገናኛና ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ሚኒስትሩ ዶ/ር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል
* ልማታዊ መልካም አስተዳደር፣ ሙስናና ኪራይ ሰብሳቢነት ከምንጩ በማድረቅ ተወዳዳሪነትን ማጎልበት – ወ/ሮ አስቴር ማሞ
ዴሞክራሲን ማስፈን፣ ብሔራዊ መግባባት መፍጠርና የሚዲያና ኮሙዩኒኬሽን ሥራን የመተለከተ- አፈ ጉባዔ አባዱላ ገመዳ

በእነዚህ ኮሚቴዎች የታቀደው አገራዊ ዕቅድ ውይይት ከተደረገበት በኋላ አገሪቱ ለአምስት ዓመታት የምትመራበት ብሔራዊ ሰነድ እንደሚሆን የተገኘው መረጃ ያመለክታል፡፡

ከሁለተኛው የልማትና የትራንስፎርሜሽን እቅድ የሚጠበቀው ምንድነው?

-የአቶ መለስ የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅዱ የታሰበውን መዋቅራዊ ለውጥ አላማምጣቱ በግልጽ እየተነገረ መሆኑ ይታወቃል። ሪፖተር ቀደም ሲል ስለ እቅዱ አፈጻጸም ጥናት ያደረጉና በጉዳዩ ከቀድሞው ጠቅላይ ሚንስትር አቶ መለስ ዜናዊና አቶ ኃ/ማርያም ደሳለኝ ጋር ጭምር የተወያዩና በአማካሪነት የሠሩ ሁለት ጃፓናዊ ባለሙያዎችን ፕሮፌሰር ኪኒቺ ኦህኖ እና ፕሮፌሰር ኢዙሚ ኦህኖን ጠቅሶ እንደዘገበው በትራንስፎርሜሽኑ ይፋ የተደረገው የኢንዱስትሪ ፖሊሲ የሚፈለገውን ለውጥ አላመጣም። ለኢንዱስትሪ የሚመች ምንም መዋቅር ቀድሞ ባለመዘርጋቱ ነው። ዕቅዶቹን ሊያስተገበሩ የሚችሉ ተቋማትና ባለሙያዎች በሚያስፈልገው መጠን አልተሟሉም። በወዲህም በኩል ብቁ የሆኑ ኢንዱስትሪዎች ባለመኖራቸው የታቀዱት የወጪ ንግድ ግቦች አልተሳኩም።
መንግሥት በሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ዘመን ለውጥ ይመጣል ብሎ ተስፋ ካደረገባቸው መካከል ትልልቅ የውጭ ኩባንያዎች መምጣታቸው ዋናው ነው፡፡ የቻይና፣ የህንድ፣ የቱርክና የኮሪያ አምራቾችን ጨምሮ ከቅርብ ጊዜ በኋላ የጃፓን ትልልቅ ኩባንያዎች ወደ ኢትዮጵያ በመምጣት ኢንቨስት ሊያደርጉ ማሰባቸው ለለውጡ ታሳቢ የተደረጉ ተስፋዎች ናቸው፡፡