Sirni Ibidda Qabsiisuu Malee Dhaamsuu Hin Beekne Ibiddaan Dhabama

Ijoo Dubbii ABO

Itophiyaa keessatti hannii fi saamichi haayyamamaa fi deggeramaa dha. Empaayera qabeenyi ummatootaa fi biyyaa miliyoonotaan itti saamamu waan taateef. Empaayera Wayyaanee keessatti lubbuun lammiilee kabajaa hin qabu. Sirna garee shiftaan durfamu mormuun, mirga ofiif qabsaa’uun seeraan ala jedhamee bakkayyutti ajjeefamuun, hidhamuun, dhaanamuu fi balaa ulfaataaf saaxilamuun gochaa guyyuu lammiilee irratti raawwatamaa jiru waan taheef. Bittaa bulchiinsa alagaa jalatti dararamni Saboota mirga uumaa fi seeraan qaban dhaban irra gahu ammoo hunda irra ulfaata.

Gaaffiin sabummaa ummatni Oromoo kaasee waggoota dheeraaf irratti qabsaawaa jiruu fi gaaffii hangafaa tahe silaa kan deggeramuu qabu, gaaffii cubbuu taasifamee, kabajaa ummata Oromoo xiqqeessee, salphisee fi qaanessee gaddaa fi hiyyummaa salphaatti keessaa bahuu hin dandeenye keessa isa seensisee argama. Ajjeechaa, hidhaa fi dararamni diinaan irra gahu hammaatus ummatni Oromoo gaaffii kaaseef hanga deebii quubsaa fi isaaf malu hin argannetti kan qabsoo itti fufu tahuu tarkaanfii diinaa fi lukkeelee diinaa irratti fudhatuun agarsiisaa jira.

Diinni baay’ina meeshaa waraanaa hidhatee fi humna farra ummataa ijaarratetti abdatuun ummata irraan miidhaa geessisu, hanga gateettii isaa irraa hin buufamnettis ummatni Oromoo nagaa, tasgabbii fi guddina kan hin arganne tahuu haalaan hubata. Ummatni biyya isaa irratti sababa weerartootaan kabajaa dhorkatame, qabeenyaa fi biyya isaa irratti abbummaa dhabe, cunqursaa, hacuuccaa fi tuffii jalaa of baasee walabummaan jiraatuun ammoo haqa isaa fi kan seera addunyaan deggeramu dha. Furmaatni isaas walabummaa fi bilisummaa mirga hiree murteeffannaa kabajsiifatuu irraa argama.

Har’a walii galli Empaayerri Itophiyaa addatti ammoo Oromiyaan bakka yakki olaanaan itti raawwatamuu dha. Albuuda Oromoo saamuun kan ittiin duroomaa jiru alagaa humnaan Oromiyaa bitaa jiruu fi shariikota isaa akka tahan ifatti mul’ata. Bosona Oromiyaa gaddaan alatti kanneen ciranii ittiin badhaadhan ammas kanneen alagummaa isaanii of irratti beekan, hiree arganneen saammanna jedhanii fi deggertoota isaanii ti.

Hundaan olitti yeroo ammaa kan ifatti mul’ataa jiruu fi gaddisiisaan duula bosona Oromiyaa irratti diina Oromoon banamee dha. Har’a kallattii adda addaan bosona Oromiyaatti ibiddi qabsiifamee gubataa jira. Gochaan kunis haa tahu jedhamee kan hojjatamaa jiru akka tahe dhokataa miti. Bosona gubataa jirutti dabalee kan gaddisiisu ammo kanneen qabeenyi keenya barbadeeffamuu hin qabu jedhanii kaka’umsa isaaniin ibidda bosonatti qabsiifame dhaamsuuf tattaafatan akka yakkamaatti ilaalamanii hidhamuu fi reebamuu isaanii ti.

Lammiileen Oromoo ibidda bosona Baalee, Harargee, Dhiha Shawaa, Wallaggaa fi bakkoota biraatti qabsiifame dhaamsuun fedhii mootummaa Wayyaanee akka hin tahin, dandeettiis kan itti hin qabne tahuu hubatuun dhaamsuuf yaalii godhaniin hidhaa fi reebichi irra gahaa jira. Balaa ibiddaa kana to’atuuf yaalii godhaniin kan lubbuu dhabanis jiran.

ODF Statement on the Recent Visit of its delegation to Addis Ababa

March , 2015

A senior delegation of the Oromo Democratic Front (ODF) was dispatched to Finefinne (Addis Ababa) on March 18, 20015 to kick-start stalled peace talks with the Ethiopian government. Regrettably, despite verbal overtures, no face-to-face talks could be held. Hence, our delegates had to RETURN prematurely to Europe on the 22nd of March 2015. After two years of relentless efforts to engage the Ethiopian government from outside, the ODF took the unilateral action of sending a high-level delegation led by its President, Mr. Leenco Lata. The delegation arrived in Addis on 19 March 2015.

The Oromo Democratic Front (ODF) decided from its inception to pursue the path of peaceful political struggle to defend the rights of the Oromo people and secure freedom, democracy, and prosperity for all peoples in Ethiopia. Accordingly, basing itself in the country and establishing itself among its constituents at home, and REGISTERING and legalizing it as a political party able to play its part in the country’s democratization has been and continues to be ODF’s highest priority. To this principled end, we have been trying to engage all political actors in Ethiopia including the ruling party and the government. But, despite out best efforts, negotiations with the government to resolve outstanding issues and facilitate our re-entry into the political process could not commence in earnest.

This incident does not mark the end of the road but rather only the start of our efforts to ground our organization among our people in our country. Acutely realizing that the road of peace is long, treacherous, and complicated and paved with innumerable obstacles, we are determined more than ever before to stay the course. Accordingly, we would relentlessly CONTINUE with our efforts to engage all political actors in our country, in order to establish a just and genuinely democratic order and a sustainable and equitable development in Ethiopia.

Ethiopia is once again at a crossroads. Preventing a relapse and moving the country along the road of peace, democracy, and sustainable development REQUIRES political will, especially on the part of the ruling party. Reaffirming our unwavering commitment for peaceful and democratic transformation, we therefore call upon all actors,

Sagalee Bilisummaa Oromoo (SBO) Bitootessa . Warraaqsii FDG goototni dargaggootni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa qabsiisaniin walqabatee magaalaan Jimmaa fi Mattuu muddama guddaa keessa galte; barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa fi Yuunibarsiitii Mattuu mooraa yuunibarsiitii keessa akka gadi hin bane hunoota poolisaa fi tikoota wayyaaneetiin ittifamaa fi eegama jiru.

Warraaqsii FDG Goototni dargaggootni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa Qabsiisan daran jabaachuun guyyaa kaleessa hanga gaaffiin mirga fi dimookiraasii gaafachaa jirru deebii argatuttii jechuun nyaataa fi barnoota dhaabuun diddaa isanii ibsacha kan jiran yoo ta’u, Guyyaa hardhaa immoo goototni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa Mooraa Yuunibarsiitii keessa gadi akka hin baane humna poolisa federaalaa fi humnota tikaa wayyaaneen ittifamuun eeggichi guddaan irratti gaggeeffama jira.

Barruuleen warraaqsa FDG’s magaalaa Jimmaa fi Mattuu keessatti guyyaa har’aa irree Qeerroo barattoota Oromoon facaafame, qabxiilee Armaan gadii of irraa qaba.
1. Mirgootni dimookiraasii fi Mirgi namummaa uummata keenyaaf haa kabajamu.
2. Doorsifnii humna poolisaa ,tikaa fi waraana wayyaaneen nurratti godhamaa jiru nurraa dhaabbachuu qaba.
3. Sakkatta’insii mooraa Yuunibarsiitii irra kaa’ame kaafamu qaba.
4. Filmaata sobaa dura gaaffii keenyaaf deebiin nuuf kennamuu qaba.
5. Dimookiraasiin hin jiru, Mootummaan EPRDF abbaa irree Afrikaa Bahaati.
6. Uummatni Oromoo Oromummaan Yakkamee hidhatti ukkaanfame gaaffii tokko malee haa hiikaman.
7. Mootummaan Wayyaanee EPRDF/TPLF/OPDO’n yakka ajjeechaa,hidhaa fi baranoota irraa arii’achaa turan seeratti dhiyaachuu qabu.
8. Abbay Tsahayee angawaan TPLF/EPRDF kan ta’ee yakkamaan saba keenyaa arrabsee fi eenyuummaa uummata keenya balfe angoo gadhiisuun yakka dugugginsa snyii oromiyaa keessatti gaggeeffamaa jiruuf seeratti dhiyaachuu qaba.
9. Master Plan Finfinnee guutummaatti haqamuu qaba.
10. Oromoo qe’ee fi qabeenyaa irraa buqqisuun dhaabbachuu qaba.
11. Hanga Mootummaan abbaa irree Wayyaanee angoo gadi lakkisutti FDG jabaatee itti fufa. Warraaqsa karaa nagaa fi dimookiraasii gaggeessa jirru jabeessinee karaa nagaa fi Dimookiraasii addunyaatti iyyachuu fi abbaa irree wayyaanee dura dhaabbachuun jabaatee itti fufa barruun jedhu bittinneeffama jira.

Uummatni gama isaatiin biyyaa dimookiraasiin hin jirree keessatti sagaleen keenya kabaja hin qabu, waanta’eef warraaqsii FDG garbummaa kabaja eenyuummaa, Oromummaa fi mirga keenyaa ta’uu hubachuun mootummaa wayyaanee gama hundaan dura dhaabbachuu qabana jechuun mootummaa Wayyaanee muddee qabee jira.

QEERROO: Gootonni Barattooti Oromoo Yuuniversitii Jimmaa Gaaffiin Ammaan Dura Gaafanne Waan Hin Deebineef Diddaa Nyaataa fi Barnoota Lagachuun Itti Fufan; Loltooti Wayyaanees Mooraa fi Naannicha Eeguu Jabeessan

Gabaasa Qeerroo Jimmaa Bitootessa 20, 2015

Bitootessaa 19, 2015 Goototni Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa FDG qabsiisan jabeessuun gaaffii mirgaa fi dimookiraasii karaa nagaa dhiyeeffachaa jiraniif deebii sirriin nuuf kennamu qaba malee doorsifnii waraanaa, humnota tikaa fi poolisootaan nurratti godhama jiru deebii ta’uu hin danda’u nurraa dhaabbachuu qaba jechuun guyyaa har’aa fincila nyaata lagachuu itti fufan.

Goototni daragaggootni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa gaaffii mirgaa fi dimookiraasii karaa nagaa dhiyeeffachaa jirruuf doorsifni humna tikaa wayyaanee fi waraanaa nurratti gaggeeffamaa jiru deebii ta’uu hin danda’uu,jechuun fincila nyaata lagachuu fi barnoota lagachuun itti fufan, gaaffii keenyaaf warrii biyya bulchina jechaa Oromoo ajjeesisaa, hidhatti guursisaa fi dhiiga ilmaan Oromoo irraa dhaabachuun mootummaan keenya dimookiraatawaadha jechuun Filmaata sobaa wayyaanee keessatti hirmaachuun waan qabanii gadhiisan dhabaa jiran kanneen akka :

1. Muktaar Kadir dhufee Gaaffii keenyaaf Deebii kennuu qaba.

2. Dr. Kabaa Urgeessaa deetaan ministeera barnootaa presidentiin Yuunibarsiitii Jimmaa duraanii kan turee fi Yeroo amma kanatti mootummaa wayyaanee bakka bu’uun filannoo kijibaa Wayyaanee keessatti qooda fudhachuun wayyaanee Oromoo hidhaa, ajjeesaa, fi barattoota Oromoo barnoota irraa arii’achaa jiru bakka bu’uun miseensa mana maree bakka bu’ota uummataaf dorgomaa wayyaanee ta’uun kan duula filannoo gaggeessaa jiru, yeroo gabaabaa keessatti argamuun gaaffii mirgaa fi dimookiraasii gaafachaa jirruuf deebii kennuu qaba jechuun barattootni Oromoo FDG nyaata lagachuun guyyaa har’aa jabeessuun itti fufan. Mootummaan wayyaanes Barattoota Oromoo qaroo qabeeyyii fi abdii uummataa ta’an doorsisuu fi waraanaa fi humna tikaa of harkaa qabuun doorsisuu itti fufe. Suuraan attach ta’e kun suuraa barattoota Oromoo nyaataa fi barnoota dhaabuun gaaffii mirgaa abbaa biyyuummaaf deebiin nuuf kennamuu qaba jechuun qabsoo warraaqsa FDG itti fufani jiranidha.

Source,http://gadaa.net/FinfinneTribune/2015/03/qeerroo-gootonni-barattooti-oromoo-yuuniversitii-jimmaa-gaaffiin-ammaan-dura-gaafanne-waan-hin-deebineef-diddaa-nyaataa-fi-barnoota-lagachuun-itti-fufan-loltooti-wayyaanees-mooraa-fi-naannicha-eeguu/

በአምባገነኖች ዛቻ እና ማስፈራሪያ የመብት ጥያቄ እና የነፃነት ትግል አይቆምም!

በከልለው ኡርጋ*

በምስራቅ አፍሪካ በመብት ጥሰት አቻ ያልተገኝላት፣ አምባገነኖች በንፁሀን ሕዝቦች ላይ ያሻቸውን አፈና፣ እንግልት፣ ግድያ፣ እስር፣ ዛቻ እና ማስፈራሪያ ከጊዜ ወደ ጊዜ እያገዘፉ እና እያበራከቱ የመጡባት ብቸኛዋ ሀገር – ኢትዮጵያ ናት። ሲፈልጉ ወገኖቻችንን በተናጠል ያፍናሉ፣ ያስራሉ፣ ይገድላሉ። በሌላም ጊዜም፣ በጅምላ ይጨፈጭፋሉ። ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ስልጣኑን በበላይነት ይዘው እና ተቆጣጥረው፣ የፈለጉትን እና ያሻቸውን ያደርጋሉ። የሀገራችንን ሀብት ከመሟጥሟጣቸውም በላይ፣ ትልቁ ንቀታቸው፣ የተወሰኑትን የስርዕቱ አቀንቃኞች ለመጥቀም፣ በሚሊዮን የሚቆጠረውን ጭቁኑን የኦሮሞ አርሶ-አደር ሕዝብ ከቀዬው ለማፈናቀል እና ማንነቱን ለማጥፋት በማቀድ እና በማሴር ከግብ ሊይደርሱ ማሰባቸው ነው።

ሕዝብን ይዘልፋሉ፣ ያስራሉ፣ ይገርፋሉ፣ ይገድላሉ – አምባገነኖቹ!

በአንድ ወቅት፣ የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር ስርዓቱ በፈጠረው ምክንያት ስራ-አጥ ወጣቱን “አደገኛ ቦዘኔ” በማለት በመሳደባቸው፣ ውጤቱ ምን እንደነበረ በ97ቱ የምርጫ ወቅት በሚገባ አምባገነኖቹ አይተውታል። ዛሬ ደግሞ፣ የአምባገነኖቹ ቁንጮ የህወሓት ሥራ አስፈፃሚ ኮሜቴ አባል እና የሀገሪቷ ጠቅላይ ሚኒስትር አማካሪ አቶ አባይ ፀሐዬ “ልክ እናስገባቸዋለን!” የሚለው ዛቻ ምን ሊያስከትል እንደሚችል ሳይገነዘቡት ቀርተው አይመስለኝም። አቶ አባይ ፀሐዬ ከ40 ሚሊያን በላይ ከሚገመተውን ከኦሮሞ ሕዝብ፣ ከአዲስ አበባ ማስተር ፕላን ጋር ተያየዞ የተናገሩት ንቀት ያዘለ ዛቻቸው የመጀመሪያው ገፈት ቀማሽ አምባገነኖች እንደሆኑ ሳይውል ሳያድር የሚያዩት ጉዳይ ይሆናል። በኦሮሞ ሕዝብ ማንነት እና ህልውና ጉዳይ ላይ ለተሰነዘረው እና ለተቃጣው ዛቻ እና ማስፈራሪያ፣ ምላሹ ምን ሊሆን እንደሚችል መገመት አያዳግትም። ዛሬ በአምባገነኖች ዛቻ እና ማስፈራራት የሚበረከክ ትውልድ ሳይሆን፣ ጨቋኞቻችንን የሚያንቀጠቅጥና ለሕዝብ ትልቅ ለውጥ የሚያመጣ ታላላቅ ጀግኞች እና ብዙ “ሞት አይፈሬ” ወጣት ትውልድ የተፈጠረበት ዘመን ነው።

በተለያየ ጊዜም፣ ይህ የታየበት ሁኔታ አለ። የአዲስ አበባን ማስተር ፕላን ጨምሮ ሰላማዊ በሆነ መንገድ በመቃወም፣ ወጣቱ ቁርጠኝነቱን እና ጀግንነቱን አሳይቷል። ምንም እንኳን አምባገነኖች በግፍ ላይ ግፍ በወንጀል ላይ ወንጀል መደራረብ የለመዱ ቢሆንም፣ የተጨቆነው ሕዝብ የግፍ አገዛዝ ‘አይበቃም ወይ’ እያለ ያለበት ዘመን ነው። በማንነት እና በህልውና ላይ ለተቃጣው ዛቻ እና ማስፈራሪያ ለአምባገነኖቹ ማፈሪያ እና ውድቀት እንጂ ለተበደለ፣ ለተከፋ፣ ለተጨቆነ፣ ለታፈነ እና ለተበዘበዘ ደግሞ የበለጠ ለነፃነቱ ትግል የሚያነሳሳ ነው። ትውልዱ ያደረገው እና እያደረገው ያለው ተጋድሎ፣ የከፈለው እና እየከፈለ ያለውን መስዋትነት ለመገመት አስቸጋሪ አይደለም። አሁንም የተቃጣብንን የማንነት-ማጥፋት ዘመቻ ለመመከት ከምን-ጊዜም በጠነከረ መልኩ በተመሳሳይ የአምባገነኖቹ ግፍ እየደረሰበት ካሉ ሌሎች ሕዝቦች ጋር በጋራ በመሆን ለትግሉ ቁርጠኝነት ያሳየበት ወቅት ነው።

በዚያች ሀገር ለመኖር የግድ የገዝው ፓርቲ አባል ወይም ደጋፊ መሆን ያስፈልጋል፤ ያልሆነ ግን በጥርጣሬ ይታያል። የአገር ሀብት አትመንዝሩ፣ መልካም አስተዳደር ይምጣ፣ የዲሞክራሲ እና የሰብዓዊ መብቶች ይከበሩ፣ ለህግ ተገዢ ሁኑ ብሎ የገዥውን ፓርቲ በግልፅ የሚናገር ወይም የሚመክር ግለሰብም ሆነ ድርጅት ደግሞ ፀረ-ሰላም፣ ፀረ-ልማት፣ ፀረ-ሕዝብ፣ ፀረ-ዲሞክራሲ የሚል ታፔላ ይለጥፉለታል። በዚህም አያበቁም አፍነው ይገድላሉ ወይም በሐሰት ክስ ወደ ከርቸሌ ወይም ወደ ዘብጥያ ያወርዳሉ።

Human Rights Abusers should be barred from the United States

Laura Hruby
Ethiopian Desk Officer
Office of East African AFFAIRS
Bureau of African AFFAIRS
Washington D.C. 20520
Tel: (202) 647-6473
EMAIL: HrubyLP@state.gov

DATE: March 11. 2015

Re: HUMAN Rights Abusers should be barred from the United States.

We are writing this letter to lodge a formal complaint to why Mr. Abdi Mohamud Omar, the Somali Regional President of Ethiopia, was permitted an entry visa to the United States. To the best of our knowledge, this is the third time Mr. Abdi Mohamud Omar was allowed to ENTER the United States, despite his cruel human rights record which the State Department is clearly knowledgeable. In January of 2011, Mr. Omar’s first visit to the United States, the good offices of our two Minnesota Senators, Senator Amy Klobuchar and Senator Al Franken, as well as Congressman Keith Ellison have personally contact the State Department and pleaded to stop Mr. Omar’s entry to the United States.

Mr. Abdi Mohamud Omar, the Somali REGIONAL President of Ethiopia

We are again at your mercy to consider our REQUEST. We are vehemently protesting the decision to allow Mr. Omar to enter the United States. Mr. Omar and his delegation are known human rights violators who have earned despicable record in their part for the suffering of the Ogaden Somali civilians in Ethiopia. Mr. Omar, who leads the delegation, is the person who is responsible for the creation and maintenance of the brutal paramilitary force called Liyuu Police whose mission is to perpetuate dreadful crimes against innocent civilians. Under the supervision of Mr. Omar, thousands of people have been mass executed, tortured, raped, and displaced. The crimes he is responsible for has been cited in many reputable reports published by independent organizations like the Human Rights Watch, Amnesty, and your own Department of State’ yearly Human Rights report which highlights these unspeakable crimes in details. Mr. Omar uses the Liyuu Police to solely created fear of terrorizing the population. The Liyuu Police are systematically unleashed on the population to commit crimes against humanity. The magnitude of their oppression is intense and widespread. Please view the attached testimonies as evidences to show you that Mr. Omar’s forces perpetuating unabated arbitrary arrests, open executions, torture, imprisonment without fair trail, and mass disappearances. Moreover, Mr.Omar’s troops are using rape as a weapon to suppress innocent and defenseless women.

We believe it was wrong for the State Department to issue a diplomatic visa to a REGISTERED human rights violator and his associates. The United States law prohibits entry to anyone with this distained record. We should comply with these rules when issuing visas. We are respectfully requesting from your office to enforce the rule governing “No Safe Haven: Law Enforcement Operation against Human Rights Violator in the U.S. Law”. It is only fair that Mr. Omar and his delegation should immediately be removed from the United States ‘soil. We appreciate for your understanding in this urgent matter.

Evidences against Mr. Omar and his delegation.

ከኣቶ ያሬድ ጥበቡ ኦሮምያን ለሁለት የመግመስ ነፍጠኛዊ ‘ጥበብ’ በስተጀርባ

በቦሩ በራቃ*

ስማቸው የተጠቀሰው ኣዛውንት ደርግን ለመጣል በተደረገው ትግል ውስጥ በወጣትነታቸው የተካፈሉ ናቸው። ሁዋላ ላይ ግን ከተሰለፉበት ሃይል ተለይተው፣ ጉዋዶቻቸው ቱባ ቱባ ባለስልጣናት ሲሆኑ እርሳቸው ስደት ላይ መሆናቸውን የግል ድረ-ገጻቸው ላይ ይነግሩናል። ኣቶ ያሬድ ጥበቡን ለማስተዋወቅ ጊዜዪን የማባከን ግዴታ የለብኝም። ባጭሩ ግለሰቡ ቀደም ሲል ወያኔ ዛሬ ደግሞ ኣደገኛ ኒዮ(Neo)-ነፍጠኛ መሆናቸውን በየመጣጥፎቻቸው ሁሉ የሚያንፀባርቁት ኣስተሳሰባቸው እየነገረን ነው። የሚገርመው ደግሞ ኣልፎ ኣልፎ የኦሮሞ ፖለቲከኞችን ሲያገኙ እኔኮ እገሌ የሚባለው የኦሮሞ ዘር ነኝ እያሉ ማወናበድም ይታይባቸዋል። ለነገሩ በዛሬው ዘመን የምናያቸው የነፍጠኛው ስርእት ኣቀንቃኞች ወጣት ኣዛውንት ሳይለይ ኣንድ የሚያደርጋቸው ነገር ቢኖር ይሄው የተነቃበት ስልታቸው ነው። ኦሮሞን ለማታለል ሲከጅሉ ‘እኔምኮ በኣባቴ ወይም በእናቴ ኦሮሞ ነኝ’ ኣይነት ኣሰልቺ ፈሊጥ ተያይዘዋል።

ዛሬ ትኩረቴን የሳበው ኣቶ ያሬድ ጥበቡ ሰሞኑን ‘ምን ይሻላል?’ በሚል መጠይቃዊ ርእስ የፃፉት ጉዳይ ነው። በዚህ ፅሁፋቸው የራሳቸውን ብቻ ሳይሆን በመሰሎቻቸው ዘንድ ውስጥ ለውስጥ ሲብላላ የኖረን ውጥን ገሃድ ስላወጡት ምላሽ የሚያሻው ጉዳይ ሆኖ ኣገኘሁት። እናም ይህ ፅሁፍ ያነጣጠረው በዋነኝነት ለኣቶ ያሬድ ጥበቡ ስብእና ክሬዲት ለመስጠት ሳይሆን እንደ እሳቸው ሁሉ ከኣንድ ኣይነት የትምክህት ፋብሪካ ተፈብርከው ኦሮሞነትና ኦሮምያን ለማጥፋት ደቦ ለሚጠራሩት ሁሉ ምላሽ እንዲሆን ነው።

እነ እቶ ያሬድን በጣም ኣስጨንቆኣቸውና ኣስጠብቦኣቸው ‘ምን ይሻላል?’ ያስባላቸው ኦሮምያ በፍንፍኔ ላይ ያላት የባለቤትነት መብት ጉዳይ ነው። ወያኔ ካልተገበርኩት ብሎ የፎከረውን “የአዲስ አበባ ማስተር ፕላን” በተመለከተ ነው የነኣቶ ያሬድ ጭንቀት። ታዲያ ግለሰቡ ‘ምን ይሻላል?’ ብለው ፅሁፋቸውን መጀመራቸውን ብቻ ያየ የዋህ ሰው ምናልባት እኒህ ሽማግሌ የኦሮሞ ህዝብ በማስተር ፕላኑ ሳቢያ ከቀዬው ላይ የመፈናቀሉ ጉዳይ ኣሳስቦኣቸው የኣረጋዊነት ኣስታራቂ ኣስተዋፅኦ ለማበርከት ኣስበው ይሆን ብሎ መጠየቁ ኣይቀርም። ነገሩ ግን ወዲህ ነው። የነፍጠኛውን ተጠባቢ ያሬድ ጥበቡን ያስጠበባቸው እንዴት ኦሮሞ በሸገር ላይ የይገባኛል ጥያቄ ያነሳል የሚለው እንጂ የኦሮሞ በገዛ ኣገሩ ላይ መበደልና መገፋት ኣይደለም። ታዲያ ኣሃዱ ብለው ፅሁፋቸውን የጀመሩትም እንዲህ በማለት ነበር።

“የኦሮሞ የፖለቲካ ድርጅቶች በብዙ ጉዳዮች የሚለያዩ ቢሆንም፣ ፊንፊኔ መናገሻችን ናት በሚለው ጉዳይ ግን ይስማማሉ። ለዚህም ይመስላል በአዲስ አበባ ማስተር ፕላን ጉዳይ፣ ኦሮሞ ፈርስትና ኦፒዲኦ እጅና ጓንት ሆነው ሃገሩን ያተራመሱት። ለመሆኑ ፊንፊኔ የኦሮሞ መናገሻ ነበረች? ኦሮሞዎች ከየት መጡ?”

በዚህ ኣባባላቸው ሁለት ድንጋዮችን ኣንስተው ኦሮሞ ላይ ወርዉረዋል፣ ግለሰቡ። ኣንደኛው፣ የኦሮሞ የፖለቲካ ድርጅቶች ልዩነቶች እያሏቸው ነገር ግን ኣንድ የሚያደርጋቸው ጉዳይ መገኘቱ ኣቶ ያሬድን በጽኑ እንዳበገናቸው ከዚህ ኣባባላቸው እንረዳለን። ሌላው ደግሞ ግለሰቡን ክፉኛ የወገራቸው የነፍጠኝነት ጠኔ ኦሮሞ ኣገሩ እዚህ ኣይደለም የሚለው የበሰበሰና የበከተ የኣባቶቻቸው ተረት ተረት ነው። ለዚህም ነው ‘ለመሆኑ ፊንፊኔ የኦሮሞ መናገሻ ነበረች? ኦሮሞዎችስ ከየት መጡ?’ እያሉ ቆርፋዳ ጥያቄ የሚያነሱት።

ኣቶ ያሬድ የኣባቶቻቸውን ስልት በመከተል ኦሮሞን በኦሮሞ ለመምታትም ሞክረዋል። መርዛቸውን ለመትፋት ዋቢ መጥራት የፈለጉት የፊውዳል-ነፍጠኛ ስርዓትን ሲያገለግሉ የኖሩት የይልማ ዸሬሳን ቅዠታዊ ድርሰት ነው። ስለ ኣቶ ይልማ ዸሬሳ ማንነት ለጊዜው ኣሁን ማንሳት ኣልፈልግም። ኣቶ ያሬድ ይቀጥላሉ። ዋነኛ መከራከሪያቸውም ኦሮሞ ኣገሩ ኣሁን ካለበት መሬት ላይ ኣይደለምና የፍንፍኔን የባለቤትነት መብት እርግፍ ኣድርጎ መተው ኣለበት ነው። እኛ እዚህ ኣካባቢ ላይ የ3000 ኣመት ታሪክ ሲኖረን እናንተ ኦሮሞዎች ግን 500 ኣመት ኣልደፈናችሁም ሊሉን ዳድተዋል። እዚህ ጋር ሳቄ መጣ። የ3000 ኣመቱን የጥንታዊት ኩሽ-ላንድን (ኦሮሞና ኑቢያን ያካተተ) ስልጣኔ ሴማዊያኑ ሃበሾች ትላንት ከደቡብ ኣረቢያ ፈልሰው መጥተው በመንጠቅ የታሪኩ ባለቤት የሆነውን የኩሽ ታላቁ ግንድ ኦሮሞን ኣገርህ እዚህ ኣይደለም ሲሉት መሳቅ ነው ኣንጂ የምን መገረም! በመጽሃፍ ቅዱስ ሁሉ ሳይቀር በእብራይስጥ ቁዋንቁዋ ‘Cush shall soon stretch her hands unto God’ የተባለውን ይሉኝታ-ቢሶቹ ሃበሾች ጠምዝዘውት ባለታሪኮቹን ኩሾች ወደ ጎን በመተው ራሳቸውን የስልጣኔ ማማ ላይ ማስቀመጣቸውና ‘እኛኮ ስማችን መጽሃፍ ቅዱስ ውስጥ ሳይቀር የተጠቀሰ ክቡር ዘሮች’ ነን ሲሉ ነው የሚያስቀኝ። ታላቁ ኣባታችን የሚሉት ዳግማዊ ምኒልክ ‘እኔ ኣፍሪቃዊ ወይም ከጥቁር ነገድ ኣይደለሁም’ በማለት እሱና ዘር-ማንዘሩ ለከተሙበት ሸገርም ሆነ ኣገር እንግዳ መሆናቸውን በራሱ ኣንደበት ሲመሰክር ኣልሰሙም ወይም ኣላነበቡም ይሆናል ጠቢብ ነኝ ባዩ የኣቶ ጥበቡ ልጅ።

የየመኖቹ የሓበሻና የሳባ ቅኝ-ገዢዎች የኩሽ አገር የሆነውን አገው-ምድርን (አሁን የትግራይና የአማራ ክልሎችን ጨምሮ) የተቆጣጠሩበትን አቅጣጫ የሚያመለክት ካርታ። የሓበሻና የሳባ ቅኝ-ገዢዎች ወደ አፍሪካ በBab-el-Mandeb በኩል ሲፈልሱ፣ የኩሽ ሕዝቦች (ማለትም፦ አገዎች፣ ኦሮሞዎች፣ አፋሮችና ኑቢያዎች) ከፍተኛ የስልጣኔ ማማ ላይ ነበሩ፤ የአሁኖቹ የአቢሲኒያ ግራ የገባቸው ቆርቖዦች “የ3 ሺህ ዓመታት ኩሩ ታሪክ” ብለው ሳያፍሩ የሚቀባጥሩት፣ የራሳቸው የሆነውን የአገውን ኩሻዊ-ስልጣኔ ወደ ቅኝ-ገዢዎቹ የየመኖቹ የሓበሻና የሳባ ዝቃች አስተሳሰብ የለወጡበትን የታሪክ ስእተት ነው። በአገው አልበቃ ብሎዋቸው፣ ይኸው የኩሹን ኦሮሞንና ኦሮሚያን አፍሪካዊ ማንነት ለመለቀየር ይፍጨረጨራሉ፤ በኦሮሞና በሌሎቹ የኩሽ ሕዝቦች መሪነት በተደረገው ታላቅ ትግል አከርካሬያቸው ቢሰበርም ቅሉ። – Annotation by Gadaa.com’s Editor

እናም ቀጠሉ። ይህ ሁሉ ድካማቸው ደግሞ ወደሚቀጥለው ፍሬ ጉዳይ ለመግባት ነው። ፍንፍኔን ከኦሮሞ ለማስጣልና ከፍንፍኔም ኣልፎ ሰፊውን የከተማዋ ዙሪያ የኦሮምያ ለም መሬት ለመንጠቅ ‘ብዙ ተጠበብኩለት’ ያሉትን ‘ጥበብ’ መተንተን ይጀምራሉ። ከዚያ በፊት ግን ልክ ኣንደ ትላንቱ ኣባቶቻቸው ሁሉ ለኦሮሞ ህዝብና ይህ ህዝብ በትግሉ ስለከፈላቸው መስዋእትነቶች ያላቸውን ንቀት ልብ እንበል።

“ፊንፊኔ ከከብት አርቢዎች ሆራነት ወጥታ የአፍሪካ ዲፕሎማሲያዊ መናገሻ የሆነችው በመላ ኢትዮጵያውያን ትጋትና ድካም መሆኑ እየታወቀ፣ አዲስ አበባ የኦሮሚያ ክልል ውስጥ ናት የሚል ወያኔአዊ ደባ ምን ይጠቅማል?”

የመሸባቸው ነፍጠኛ በዚህ ኣባባላቸው ኣሁንም ሁለት ድንጋይ ወረወሩ። ኣንደኛው፣ ፊንፊኔን ኣስታክከው ኦሮሞን ‘ከከብት ኣርቢነት ያልዘለለ ስልጣኔ ያልነበረው ህዝብ’ የሚል ኣይነት ዘለፋ ያዘለ መልእክት ለመላክ ያለመ ኣባባል ነው። ሁለተኛው፣ ንቀታቸው ደግሞ ፊንፊኔ ኦሮምያ ክልል ውስጥ ናት መባሉ ‘የወያኔ ደባ’ እንጂ የኦሮሞ ህዝብ ተፈጥሮኣዊ ኣሰፋፈርና በህዝቡ ትግል የተረጋገጠ ስያሜ መሆኑን ልባቸው እያወቀው መካድ መረጡ።

በዚህ መንደርደሪያ ነው እንግዲህ ቀቢጸ-ተስፋነታቸውንና የኦሮሞ ህዝብ ደመኛ ጠላትነታቸውን ፍንትው ኣድርጎ ወደሚያሳየው ‘መፍትሄ’ኣቸው የተሻገሩት። ‘ኣንዱ የሚታየኝ መፍትሄ’ በማለት ይጀምራሉ።

‘አንዱ የሚታየኝ መፍትሄ፣ አሁን ባለው ፌዴራላዊ አወቃቀር ውስጥ የአዲስ አበባ ነዋሪ ዜግነቱን የሚያገኝበት መንገድ ማፈላለግ ነው። ለዚህም፣ ማዘጋጃ ቤቱን እንደ ማእከል ወይም መነሻ በመውሰድ፣ 150 ኪሎ ሜትር ሬዲየስ ያለውን ግዛት “የማእከላዊ ኢትዮጵያ ክልል” ብሎ 10ኛ ክልል መጨመርና፣ ይህም ክልል በፌዴራል ምክርቤት ድምፅ እንዲኖረው ማድረግ።’

ይህ እንግዲህ የኣላማቸው ኣከርካሪ መሆኑ ነው። እነ ኣቶ ያሬድ በዚህ ‘መፍትሄ’ ባሉት ሃሳብ ያተኮሩት በኣንድ ድንጋይ ሁለት ወፍ እንዲሉ በዋነኛነት ሁለት ጥቅሞችን ለማካበት መሆኑ ያሳብቅባቸዋል። ኣንደኛው ወያኔንና የነፍጠኛውን ስርኣት ናፋቂዎች የሚያስታርቅ ‘ድንቅ ሃሳብ’ ማፍለቅና ሁለቱ ሃይሎች ተደጋግፈው ኦሮሞና ሌሎችም ነጻነት ናፋቂ ህዝቦች ላይ እንዲያነጣጥሩ የምክር ኣገልግሎት መስጠት ነው። ወያኔ የገዛ ህገ-መንግስቱን ረግጦ ፍንፍኔን ከኦሮሞ ህዝብ ለመንጠቅ ያሳየውን ፍላጎት ከቀድሞው ስርእት ናፋቂዎች ኣላማ ጋር መሳ ለመሳ በማስኬድ ወይም ኣንድ ላይ በማቀናጀት ኦሮሞን ነጥሎ መምታት። ኣሁን ያለው የወያኔ ፌዴራላዊ ኣወቃቀር እንደተጠበቀ ሆኖ የቀድሞው ስርእት ናፋቂዎች በፍንፍኔ ላይ ያላቸው ኢ-ፍትሃዊ የባለ ርስትነት ጥያቄ የሚመለስበትና በዚህም እርምጃ ኦሮሞንና የኦሮሞነትን ህልውና ከዋና ከተማይቱ በ150 ኪሎ ሜትር ርቀት ማባረርን ያካተተ ‘መፍትሄ’ መሆኑ ነው። እነ ኣቶ ያሬድ ይህን ሲያስቡ ከወያኔ ጋር እርቅ ፈጥረው ከስደት ኣለም ወደናፈቀቻቸው ኣገራቸው ሞት ሳይቀድማቸው ለመመለስ የተጣደፉ ይመስላሉ። ከኦሮሞ ተፅእኖ ነጻ በሆነች ‘እዲስ እበባ’ ላይ የሃረር ሰንጋ ጮማ እየቆረጡና በጉደር ወይን ጠጅ እያወራርዱ በምንጃር እስክስታ ኣቧራ ሲያነሱ በኣእምሮኣቸው ውልብ እያለባቸው መሆኑን መገመትም ይቻላል።